Article

عدنچیان با خطر جان به جستجوی طلای سیاه می روند

کابل (پژواک، ١٥ ميزان ٩٣): با وجود شرایط کاری مرگبار و نبود نظارت حکومت، کارگران فقیر برای حصول معاش فوری، برای کار به مناطق غنی از زغال در افغانستان هجوم می برند.

در دره صوف (منطقۀ غنی از زغال در ولایت مرکزی سمنگان)، بچه های نوجوان در مقایسه با معدنچیان کهنسال، برتری ویژه دارند.

 پنهان در دامنه های هندوکش، یک شبکۀ تاریک و وسیع از سوراخ هايی است که عمق آن تا 1.7 کیلومتر می رسد. شما باید قد متوسط داشته باشید تا به رگهای آنچه را مردم محل "طلای سیاه" می نامند، بدون خمیدن، دسترسی یابید. مالک معدن که یک تاجرپیشه است، کارگرانى چون حسن ١٣ ساله را بر مردان قدبلندتر و کلانتر، ترجیح می دهد.

قمچین به دست و با قطار سه مرکب، حسن روزانه تا ١٢ ساعت کار می کند. هر چهل دقیقه یکبار او با کوله بار تازۀ زغال از اعماق معدن بیرون می آید. با این کار، حسن ماهانه ١١٠٠٠ افغانی کمایی کرده و با آن، معیشت خود و حیواناتش را تامین می نمايد.

اضافه بر کار کمرشکن و معاش ناچیز، کارگرانی که در ١١ معدن زغال در کمربند شمالی افغانستان کار می کنند، روزانه با خطرات معیوب شدن و دفن گرديدن روزانه مواجه استند. این کمربند معادن، از ولایت شمالشرقی بدخشان تا ولایت غربی هرات، پهن است. بر اساس تخمین های بین المللی، افغانستان بین ١٠٠ تا ٤٠٠ میلیون متریک تن زغال با کیفیت دارد؛ اما دهه ها جنگ و عدم توجه باعث شده است که سوراخ های معادن این کشور، خطرناکترین در جهان محسوب گردد. حکومت بر کارهای استخراج، نظارت اندک دارد و این کار به معدنچیان فرصت می دهد تا با استفاده از روش های ابتدایی، به استخراج بپردازند. در این معادن آمار تلفات و زیانهای انسانی، بطور وحشتناک وجود دارد.

غلام نبی معدنچی، اخيراً چهار عضو خانواده اش را در حادثۀ معدن ٥٨ ساله اى در دره صوف از دست داد است. دره صوف ١٥٦ کیلومتر از مرکز ولایت سمنگان فاصله دارد. در مقایسه با دیگر مناطق افغانستان، معدنچیان در این منطقه شرایط بهتر کاری دارند. با آنکه در معادن اینجا ستون های مستحکم چوب، مانع فروریختن سوراخ های معادن می شود؛ اما به گفتۀ نبی؛ "هر سال حداقل ده نفر در این معادن هلاک می گردد."

خالد دانش مسوول صحت عامۀ دره صوف می گوید از آنجا که معادن، میخانیکی نشده و معدنچیان هوای مملو از خاکۀ کاربن را برای ساعات طولانی تنفس می کنند، منجر به مشکلات حاد جلدی و تنفسی درآنها می شود. مقام های محلی، برای بهبود دسترسی معدنچیان به مراقبت های صحی اقدام اندک کرده اند؛ اما کلینیک های صحی در اینجا همیشه پُر از مريض و غیرقابل دسترس برای کارگران است. دانش ميگويد که مردم بخاطر برخى موانع فرهنگی، بطور منظم به کلینیک ها نمی روند؛ اما در شرایط عاجل، کارمندان صحی در ٢٤ ساعت، بیشتر از ١٠٠ بیمار را تداوی می کنند.

باوجود شرایط تصادفی که به گفتۀ مقامات هر ماه جان دو نفر را می گیرد، کارگران از صدها کیلومتر دورتر، برای حصول مزد فوری به اینجا می آیند. در این ساحه هیچ نظارت تخنیکی وجود ندارد و انفجار و حریق در آن بطور معمول رخ می دهد. یکبار معدنچیان اشتباهاً حریقی را باعث شدند که خاموش کردن آن ١٥ سال را در برگرفت.

 

کارگران، اکثراً مردان فقیر و از قریه جات دور افتاده اند که داخل سوراخ های معدن می شوند تا ماهانه ١٥٠٠٠ افغانی عاید بگیرند. زغالی را که آنها استخراج می کنند، برای تامین سوخت پایگاه های برق، حرارت دادن کوره های آهن و خشت به کار می رود. زغال استخراج شده، در تمام کشور به فروش می رسد و به پاکستان هم صادر می گردد. هر کیلوگرام زغال دره صوف، تا 8500 کالوری حرارت تولید می کند.

 محمد رضا که بیست ساله و مجرد است، از قریۀ اصلی اش "علاوالدین" تا دره صوف، ٢٤ ساعت سفر می کند. او و دو رفیقش پول های خود را یکجا کرده و چهار راس مرکب خریده اند. آنها در یک کلبه بیرون از معدن می خوابند. با آنکه رضا خطرات موجود در سوراخ های معدن را تایید می کند؛ اما می گوید که برای تامین نفقۀ خانواده اش، چارۀ دیگری ندارد.

رضا می افزايد: "وقتی ما تصمیم می گیریم که در سوراخ ها کندنکاری عمیق تر بکنیم، از کارفرما تقاضا می کنیم که ستون های محافظتی بما بدهد؛ اما اگر ندهد، بازهم با وجود مشکلات به کار خود ادامه می دهیم."

اکثر ٣٠٠ ساحه معدن در دره صوف، در ملکیت افراد (شخصی) است. تاجران معمولاً ٢٠٠ هزار افغانی را صرف ایجاد یک حفرۀ جدید در معدن می کنند و حسب لزوم دید شان، روی مسایل اضافی سرمایه گذاری می نمايند.

 احمدعلی حسنی ولسوال دره صوف می گوید که مالکین، به ١٠ هزار معدنچی اجازه می دهند تا زغال استخراج کنند و آنرا بالای رانندگان لاری بفروشند. پالیسی حکومت در قبال معادن، بیشتر "به ما ارتباط ندارد" است. به جای تنظیم امور معدنچیان، مقام ها فقط بر موترهايی مالیه وضع می کنند که از ساحه زغال را انتقال می دهند.

 

تجارت رو به توسعه

غلام نبی ازبک تبار ۴۵ ساله با دو پسرش، در یک معدن که شخصی به نام سلمان مالک آن است٬ کار می کند. از آنجا که شش عضو خانوادۀ نبی با چهار مرکبش در معدن کار می کند٬ او می تواند ماهانه تا ۸ هزار دالر عاید داشته باشد. نبى نيز مثل دیگر معدنچیان، به مرکب هایش افتخار می کند. مرکب هايی که در معدن کار نموده و با کاه تربيت و نگهدارى می شوند، بار کامل یک لاری را هر چهار روز آماده می کنند. یک مرکب معدن، توانايى چهار مرکب عادی را که در بازار به فروش می رسد دارا ميباشد. نبی می گوید که خريد این مرکب ها با ۱۵هزار افغانی٬ سرمایه گذاری سنگین است؛ اما اگر سه حیوان به کار گرفته شوند٬ خودبه خود عاید می کنند.

پس از پرداخت ۱۵۰۰ افغانی مالیۀ دولتی، رانندگان سفر سه روزه به سوی شهر مزارشریف را آغاز می کنند و درآنجا بار شانرا با مفاد ۱۰۰۰۰ افغانی فی لاری، می فروشند.

به گفتۀ حسنى با افزایش علاقۀ مردم در کار معدن که از بیکاری گسترده ناشی می شود، رقم مالیات هم بلند می رود. باوجود موجودیت گستردۀ قاچاق، عواید حکومت افغانستان از معدن در مقایسه با سال ۲۰۱۱، بيست و هشت(٢٨) درصد بيشتر شده؛ یعنی- از ۱ میلیارد افغانی به ۱.۷ میلیارد افغانی افزایش یافته است.

با این همه به نظر نمی رسد که ثروت طلای سیاه افغانستان برای مدت طولانی همچنان بدون رسیدگی بماند.

 محمد رفیع رفیق صديقى سخنگوی وزارت معادن و پطرولیم، به افغانستان تودی گفت که با دریافت گزارش های قاچاق و رویدادهای زیاد حوادث در معادن، این وزارت اجراآت قانونی بر خلاف معدنکاری های غیرقانونی و خودسر را به راه انداخته است.

وى افزود میکانیزمی که از این پس مرعی الاجرا خواهد بود، این است که به معدنچیان قراردادهای کوتاه مدت داده می شود و نیروهای امنیتی و نهادهای قضایی، جلو روش های غیرقانونی را خواهند گرفت. برمبنای این قراردادها، معدنچیان باید روش های جدی مصوونیت را انفاذ بخشند و همچنان باید به سهولت های صحی و ماشین آلات بهتر دسترسی داشته باشند.

 به گفتۀ رفیق :"این شاید آغاز استخراج مسلکی معادن و پایان تلفات دراین کار باشد."

گماشتن پولیس درمعادن، شاید جلو قاچاق را سد کند؛ اما میزان تولید و شرایط کاری بدون سرمایه گذاری اساسی بین المللی در زیربنا، آموزش و تکنالوجی بهبود نخواهد یافت. بانک جهانی طى گزارشى در مارچ [سال جارى] سفارش نمود که سرمایه گذاری در عرصه عرضۀ "تولیدات" در سطح منطقه می تواند اشتغال ایجاد نموده و امکان بهره برداری مؤثر از ثروت طبیعی افغانستان را فراهم کند. بدون چنین پروژه ها، این گزارش گفته است که سکتور معادن طلای سیاه افغانستان، شاید برای دهه های آینده همچنان خطرناک و یک اشتغال منزوی، باقی بماند.

حسنی می گوید: "وزارت معادن و پطرولیم، هرسال حدود ۱.۵ میلیارد افغانی [از زغال] عاید می کند؛ اما هیچکاری در عرصۀ خدمات و کاهش تلفات انجام نداده است. از طریق مشورت با انجنیرها این اطمینان باید حاصل گردد که ساحات استخراج مصوون است. کلینیک های کمک های اولیه باید وجود داشته باشد؛ اما تا حال اقدامی در این عرصه صورت نگرفته است. این مردم بیچاره از چیزی آگاه نیستند. آنها فقط داخل سوراخ های معدن می شوند تا معیشت شانرا تامین کنند و در این تلاش یا زیر آوار زغال گور می شوند یا با سنگ هايی که فرو می ریزند، خُرد می شوند."

 

جهت دسترسی به خبرهای تازه ، فیچر ها ، مصاحبه ها ، ویدیوها و تصاویر مبایل اپلکیشن آژانس خبري پژواک را دانلود نمایید.

Give us a call on +93 20 220 1814